राष्ट्रीय ग्रामीण आजीविका अभियान (NRLM) हे ग्रामीण गरीब कुटुंबांना शाश्वत रोजगार आणि उत्पन्नाच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकारचे महत्त्वाचे अभियान आहे. या अभियानाचे सध्याचे अधिकृत नाव दीनदयाळ अंत्योदय योजना–राष्ट्रीय ग्रामीण आजीविका अभियान (DAY-NRLM) आहे. ग्रामीण गरीब, विशेषतः महिलांना स्वयंसहायता गट (SHG) मध्ये संघटित करून त्यांना बचत, बँक कर्ज, कौशल्य प्रशिक्षण आणि स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध […]
वन धन विकास योजना ही आदिवासी समाजाच्या आर्थिक आणि सामाजिक विकासासाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेली महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश आदिवासी समुदायाकडून जंगलातून गोळा केल्या जाणाऱ्या लघु वनोपज (Minor Forest Produce – MFP) चे मूल्यवर्धन करून आदिवासी नागरिकांचे उत्पन्न आणि रोजगाराच्या संधी वाढवणे हा आहे. अंतर्गत आदिवासी स्वयंसहायता गटांना संघटित करून वन धन […]
पीएम मित्र पार्क योजना (PM MITRA Parks Scheme) ही भारत सरकारच्या वस्त्रोद्योग मंत्रालयाची महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. या योजनेद्वारे कापूस/फायबरपासून धागा, कापड, प्रक्रिया, वस्त्रनिर्मिती आणि निर्यातीपर्यंतची संपूर्ण वस्त्रोद्योग मूल्यसाखळी एकाच ठिकाणी विकसित करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. यामुळे उत्पादनाचा विस्तार, लॉजिस्टिक्स खर्चात घट, गुंतवणूक आणि रोजगार वाढण्यास मदत होईल. पीएम मित्र पार्क योजना 5F संकल्पनेवर आधारित […]
प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना 2.0 (PMUY 2.0) ही केंद्र सरकारची महत्त्वाची योजना असून, गरीब आणि वंचित कुटुंबातील महिलांना स्वच्छ स्वयंपाकाचे इंधन उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. पारंपरिक लाकूड, कोळसा किंवा इतर धुराचे इंधन वापरणाऱ्या कुटुंबांना LPG कनेक्शन उपलब्ध करून देण्यामुळे स्वयंपाकघरातील धूर कमी करण्यास मदत होते. विशेषतः स्थलांतरित कुटुंबे आणि अद्याप LPG […]
प्रधानमंत्री गरीब कल्याण अन्न योजना (PMGKAY) ही केंद्र सरकारची गरीब आणि गरजू कुटुंबांना अन्नधान्य उपलब्ध करून देण्यासाठीची महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेद्वारे पात्र लाभार्थ्यांना राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधिनियम (NFSA) अंतर्गत मोफत अन्नधान्य देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे ही देशातील अन्नसुरक्षा मजबूत करण्यासाठी महत्त्वाची ठरली आहे. विशेषतः आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना नियमित अन्नधान्य उपलब्ध करून देऊन त्यांचा […]
कौटुंबिक लाभ योजना ही आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना कुटुंबातील कमावत्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर आर्थिक आधार देण्यासाठी राबविण्यात येणारी महत्त्वाची सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. कुटुंबाचा प्रमुख कमावता सदस्य गेल्यामुळे कुटुंबाच्या उत्पन्नावर मोठा परिणाम होतो. अशा परिस्थितीत पात्र कुटुंबाला शासनाकडून आर्थिक मदत मिळावी हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे ही विशेषतः गरीब आणि गरजू कुटुंबांसाठी महत्त्वाची आहे. योजनेअंतर्गत पात्र […]
राष्ट्रीय अप्रेंटिसशिप योजना (National Apprenticeship Promotion Scheme – NAPS) ही भारत सरकारची कौशल्य विकास आणि रोजगारक्षमतेला प्रोत्साहन देणारी महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेद्वारे तरुणांना उद्योगांमध्ये प्रत्यक्ष कामाचे प्रशिक्षण (On-the-Job Training) मिळण्याची संधी दिली जाते. अंतर्गत उमेदवारांना उद्योगांच्या गरजेनुसार कौशल्य विकसित करता येते. त्यामुळे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर संबंधित क्षेत्रात रोजगार मिळण्याची शक्यता वाढण्यास मदत होते. या […]
पीएम गति शक्ती योजना ही भारत सरकारची देशातील पायाभूत सुविधा आणि वाहतूक व्यवस्था अधिक वेगवान, समन्वयित आणि कार्यक्षम करण्यासाठी सुरू करण्यात आलेली महत्त्वाची राष्ट्रीय योजना आहे. या योजनेद्वारे विविध मंत्रालये व विभागांच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना एका डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर एकत्रित करून प्रकल्पांची नियोजन प्रक्रिया अधिक प्रभावी करण्याचा प्रयत्न केला जातो. विशेषतः रस्ते, रेल्वे, बंदरे, विमानतळ, जलमार्ग […]
उद्यम नोंदणी योजना ही भारतातील सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांना म्हणजेच MSME (Micro, Small and Medium Enterprises) अधिकृत ओळख देण्यासाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेली ऑनलाइन नोंदणी व्यवस्था आहे. व्यवसायाची अधिकृत MSME म्हणून नोंदणी झाल्यानंतर संबंधित उद्योगाला विविध सरकारी योजना, कर्ज सुविधा, सवलती आणि MSMEसाठी उपलब्ध असलेल्या इतर लाभांचा लाभ घेण्यास मदत होते लघु उद्योग, सेवा […]
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन (NDHM) हे भारतातील आरोग्य व्यवस्थेला डिजिटल स्वरूप देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेले महत्त्वाचे राष्ट्रीय अभियान आहे. या उपक्रमाचा सध्याचा व्यापक डिजिटल आरोग्य आराखडा Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) म्हणून ओळखला जातो. यामध्ये नागरिकांच्या आरोग्यविषयक नोंदी डिजिटल पद्धतीने उपलब्ध करून देणे, आरोग्य सेवा प्रदाते आणि संस्थांना डिजिटल नेटवर्कशी जोडणे आणि आरोग्य सेवांमध्ये सुलभता […]