राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन Full Information
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन (NDHM) हे भारतातील आरोग्य व्यवस्थेला डिजिटल स्वरूप देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेले महत्त्वाचे राष्ट्रीय अभियान आहे. या उपक्रमाचा सध्याचा व्यापक डिजिटल आरोग्य आराखडा Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) म्हणून ओळखला जातो. यामध्ये नागरिकांच्या आरोग्यविषयक नोंदी डिजिटल पद्धतीने उपलब्ध करून देणे, आरोग्य सेवा प्रदाते आणि संस्थांना डिजिटल नेटवर्कशी जोडणे आणि आरोग्य सेवांमध्ये सुलभता व सातत्य आणणे हा प्रमुख उद्देश आहे.
मिशनची घोषणा 15 ऑगस्ट 2020 रोजी करण्यात आली आणि त्याचा पायलट टप्पा सहा केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये सुरू करण्यात आला. त्यानंतर 27 सप्टेंबर 2021 रोजी Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) देशभरात सुरू करण्यात आले.
थोडक्यात माहिती
| घटक | माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन |
| इंग्रजी नाव | National Digital Health Mission |
| सध्याचे स्वरूप | Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) |
| संक्षिप्त नाव | NDHM / ABDM |
| घोषणा | 15 ऑगस्ट 2020 |
| देशव्यापी प्रारंभ | 27 सप्टेंबर 2021 |
| संबंधित मंत्रालय | आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय |
| प्रमुख संस्था | National Health Authority (NHA) |
| मुख्य उद्देश | डिजिटल आरोग्य परिसंस्था निर्माण करणे |
| प्रमुख सुविधा | ABHA, Digital Health Records, HFR, HPR |
| Focus Keyphrase | राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन |
| Category | केंद्र सरकार योजना → आरोग्य योजना |
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन म्हणजे काय?
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन म्हणजे देशातील आरोग्य सेवा डिजिटल तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून अधिक सुलभ, सुरक्षित आणि एकमेकांशी जोडण्याचा प्रयत्न.
पूर्वी एखाद्या व्यक्तीचे वैद्यकीय अहवाल, प्रिस्क्रिप्शन, तपासणीचे रिपोर्ट आणि इतर आरोग्यविषयक कागदपत्रे वेगवेगळ्या ठिकाणी असू शकत होती. डिजिटल आरोग्य व्यवस्थेमुळे नागरिकांना त्यांच्या आरोग्यविषयक माहितीचे डिजिटल व्यवस्थापन करण्यासाठी एक संरचित प्रणाली उपलब्ध होते.
या संपूर्ण डिजिटल आरोग्य परिसंस्थेचा प्रमुख आधार ABDM आहे.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन कधी सुरू झाले?
15 ऑगस्ट 2020 रोजी राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनची घोषणा करण्यात आली.
सुरुवातीला या मिशनची पायलट अंमलबजावणी अंदमान व निकोबार, चंदीगड, दादरा आणि नगर हवेली व दमण आणि दीव, लडाख, लक्षद्वीप आणि पुडुचेरी या सहा केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये करण्यात आली.
यानंतर 27 सप्टेंबर 2021 रोजी Ayushman Bharat Digital Mission देशभरात सुरू करण्यात आले.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनचा मुख्य उद्देश
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनचे प्रमुख उद्दिष्ट भारतासाठी एक Integrated Digital Health Infrastructure तयार करणे आहे.
यामध्ये:
- नागरिकांना डिजिटल आरोग्य ओळख उपलब्ध करून देणे.
- आरोग्यविषयक नोंदी डिजिटल पद्धतीने व्यवस्थापित करणे.
- आरोग्य सेवा प्रदात्यांना डिजिटल नेटवर्कशी जोडणे.
- रुग्णालये आणि आरोग्य संस्थांना डिजिटल प्लॅटफॉर्मशी जोडणे.
- आरोग्य सेवांमध्ये माहितीची देवाणघेवाण सुलभ करणे.
- नागरिकांना डिजिटल आरोग्य सेवांचा वापर करण्यास सक्षम करणे.
- आरोग्य व्यवस्थेत पारदर्शकता आणि कार्यक्षमता वाढवणे.
- डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करून आरोग्य सेवा अधिक सुलभ करणे.
ABHA म्हणजे
Ayushman Bharat Health Account.
ABHA हा नागरिकासाठी तयार केला जाणारा 14 अंकी डिजिटल हेल्थ आयडी आहे. याचा उपयोग व्यक्तीच्या डिजिटल आरोग्य नोंदींना योग्य पद्धतीने जोडण्यासाठी केला जाऊ शकतो.
ABHAच्या माध्यमातून नागरिकाला आपल्या आरोग्यविषयक डिजिटल माहितीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी डिजिटल ओळख मिळते.
ABHA कार्डचे फायदे
ABHAमुळे नागरिकांना पुढील प्रकारच्या सुविधा मिळू शकतात:
- डिजिटल हेल्थ आयडी.
- आरोग्य नोंदी डिजिटल स्वरूपात जोडण्याची सुविधा.
- विविध आरोग्य सेवा प्रदात्यांशी आरोग्य माहिती शेअर करण्याची सुविधा.
- डिजिटल आरोग्य सेवांचा वापर.
- आरोग्यविषयक कागदपत्रांचे डिजिटल व्यवस्थापन.
महत्त्वाचे: ABHA हे स्वतःमध्ये उपचारासाठी मोफत विमा कार्ड नाही. ABHA आणि Ayushman Bharat PM-JAY ही दोन वेगवेगळी संकल्पना आहेत.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनची प्रमुख डिजिटल घटक
ABDM अंतर्गत अनेक डिजिटल घटक कार्यरत आहेत.
1. ABHA
नागरिकांसाठी डिजिटल हेल्थ आयडेंटिटी.
2. Healthcare Professionals Registry – HPR
आरोग्य क्षेत्रातील नोंदणीकृत व्यावसायिकांची डिजिटल नोंदणी.
3. Health Facility Registry – HFR
रुग्णालये, क्लिनिक, डायग्नोस्टिक लॅब आणि इतर आरोग्य सुविधांची डिजिटल नोंदणी.
4. Personal Health Records
नागरिकांना त्यांच्या आरोग्यविषयक डिजिटल नोंदी व्यवस्थापित करण्यासाठी सुविधा.
5. Health Information Exchange
आरोग्यविषयक माहितीची सुरक्षित डिजिटल देवाणघेवाण करण्यासाठी डिजिटल पायाभूत सुविधा.
डिजिटल हेल्थ रेकॉर्ड म्हणजे काय?
Digital Health Record म्हणजे रुग्णाच्या आरोग्यविषयक माहितीचे डिजिटल स्वरूपातील रेकॉर्ड.
यामध्ये परिस्थितीनुसार:
- डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन
- तपासणी अहवाल
- डिस्चार्ज सारांश
- लॅब रिपोर्ट
- निदानाशी संबंधित माहिती
यांसारख्या नोंदींचा समावेश होऊ शकतो.
यामुळे रुग्णाने प्रत्येक वेळी कागदी रिपोर्ट घेऊन जाण्याची गरज काही प्रमाणात कमी होऊ शकते.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनचे फायदे
1. आरोग्य नोंदींचे डिजिटल व्यवस्थापन
आरोग्यविषयक कागदपत्रे डिजिटल स्वरूपात व्यवस्थापित करण्यास मदत होते.
2. डॉक्टरांना माहिती उपलब्ध होण्यास मदत
रुग्णाच्या संमतीनुसार संबंधित डिजिटल आरोग्य माहिती आरोग्य सेवा प्रदात्याशी शेअर करता येऊ शकते.
3. वेळेची बचत
जुने रिपोर्ट शोधणे किंवा वारंवार कागदपत्रे घेऊन जाण्याची आवश्यकता कमी होऊ शकते.
4. डिजिटल आरोग्य सेवा
Telemedicine आणि इतर डिजिटल आरोग्य सेवांच्या वापरासाठी डिजिटल पायाभूत सुविधा मजबूत होतात.
5. आरोग्य संस्थांचे डिजिटल नेटवर्क
रुग्णालये, क्लिनिक, लॅब आणि आरोग्य व्यावसायिकांना डिजिटल नेटवर्कशी जोडण्यास मदत होते.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन आणि नागरिकांची गोपनीयता
डिजिटल आरोग्य व्यवस्थेत Privacy आणि Consent अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
ABDMच्या रचनेनुसार आरोग्यविषयक माहितीची देवाणघेवाण नागरिकाच्या संमतीवर आधारित असणे महत्त्वाचे आहे.
म्हणूनच नागरिकांनी कोणती माहिती कोणत्या आरोग्य सेवा प्रदात्यासोबत शेअर करायची याबाबत काळजीपूर्वक निर्णय घेणे आवश्यक आहे.
ABHA कार्ड कसे तयार करावे?
ABHA तयार करण्यासाठी अधिकृत ABDM/ABHA सेवांचा वापर करता येतो.
सामान्य प्रक्रिया:
Step 1 – अधिकृत ABHA सेवा उघडा
ABHA तयार करण्यासाठी अधिकृत डिजिटल आरोग्य प्लॅटफॉर्मचा वापर करा.
Step 2 – Aadhaar किंवा इतर उपलब्ध पर्याय निवडा
उपलब्ध पर्यायानुसार ओळख पडताळणी प्रक्रिया सुरू करा.
Step 3 – मोबाइल क्रमांकाची पडताळणी
OTPच्या माध्यमातून मोबाइल क्रमांकाची पडताळणी केली जाऊ शकते.
Step 4 – आवश्यक माहिती भरा
सिस्टममध्ये मागितलेली माहिती तपासा आणि पूर्ण करा.
Step 5 – ABHA तयार करा
प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर तुमचा डिजिटल हेल्थ आयडी तयार होतो.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन कोणासाठी उपयुक्त आहे?
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनचा फायदा जवळपास प्रत्येक नागरिकाला डिजिटल आरोग्य सेवा वापरताना होऊ शकतो.
विशेषतः:
- रुग्ण
- ज्येष्ठ नागरिक
- नियमित उपचार घेणारे नागरिक
- विविध रुग्णालयांमध्ये उपचार घेणारे नागरिक
- डॉक्टर
- नर्सिंग व्यावसायिक
- डायग्नोस्टिक लॅब
- रुग्णालये
- क्लिनिक
- आरोग्य सेवा संस्था
यांच्यासाठी डिजिटल आरोग्य परिसंस्था उपयुक्त ठरू शकते.
National Digital Health Mission आणि ABDM मधील संबंध
NDHM → पायलट डिजिटल हेल्थ मिशन
यानंतर देशव्यापी स्वरूपात:
ABDM → Ayushman Bharat Digital Mission
अशा प्रकारे राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनची संकल्पना पुढे Ayushman Bharat Digital Missionच्या रूपाने देशभर विस्तारली.
म्हणून आज डिजिटल आरोग्याशी संबंधित माहिती शोधताना ABDM हे नाव अधिक महत्त्वाचे आहे.
राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन – 20 FAQ
1. राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन म्हणजे काय?
देशातील आरोग्य सेवा डिजिटल पद्धतीने जोडण्यासाठी आणि डिजिटल आरोग्य परिसंस्था निर्माण करण्यासाठी सुरू करण्यात आलेले राष्ट्रीय अभियान म्हणजे राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन.
2. राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन कधी जाहीर झाले?
ते 15 ऑगस्ट 2020 रोजी जाहीर करण्यात आले.
3. राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनचे सध्याचे स्वरूप काय आहे?
देशव्यापी डिजिटल आरोग्य उपक्रम Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) म्हणून कार्यरत आहे.
4. ABDM देशभरात कधी सुरू झाले?
27 सप्टेंबर 2021 रोजी ABDM देशभरात सुरू करण्यात आले.
5. ABHA म्हणजे काय?
ABHA म्हणजे Ayushman Bharat Health Account.
6. ABHA नंबर किती अंकी असतो?
ABHA हा 14 अंकी डिजिटल हेल्थ आयडी आहे.
7. ABHA कार्डचा मुख्य उपयोग काय आहे?
डिजिटल आरोग्य नोंदींना नागरिकाच्या डिजिटल हेल्थ अकाउंटशी जोडण्यासाठी ABHAचा उपयोग होतो.
8. ABHA हे आरोग्य विमा कार्ड आहे का?
नाही. ABHA हे डिजिटल हेल्थ आयडी आहे; ते स्वतःमध्ये आरोग्य विमा योजना नाही.
9. ABDMचा मुख्य उद्देश काय आहे?
देशासाठी सुरक्षित, परस्पर जोडलेली आणि नागरिक-केंद्रित डिजिटल आरोग्य परिसंस्था तयार करणे हा प्रमुख उद्देश आहे.
10. डिजिटल हेल्थ रेकॉर्ड म्हणजे काय?
रुग्णाच्या आरोग्यविषयक माहितीची डिजिटल स्वरूपातील नोंद म्हणजे डिजिटल हेल्थ रेकॉर्ड.
11. ABHA तयार करण्यासाठी आधार वापरता येतो का?
होय, उपलब्ध अधिकृत प्रक्रियेनुसार Aadhaar-based authenticationचा पर्याय वापरता येतो.
12. ABHA तयार करण्यासाठी मोबाइल नंबर आवश्यक आहे का?
डिजिटल ओळख पडताळणी आणि सेवांच्या वापरासाठी मोबाइल क्रमांक महत्त्वाचा असतो.
13. ABDMमध्ये रुग्णालयांची नोंदणी होते का?
होय. **Health Facility Registry (HFR)**द्वारे आरोग्य सुविधांची डिजिटल नोंदणी केली जाते.
14. डॉक्टरांची डिजिटल नोंदणी होते का?
होय. Healthcare Professionals Registry (HPR) ही आरोग्य व्यावसायिकांची डिजिटल नोंदणी करण्यासाठीची व्यवस्था आहे.
15. ABDMमध्ये आरोग्य माहिती शेअर करता येते का?
होय, उपलब्ध प्रणाली आणि नागरिकाच्या संमतीनुसार डिजिटल आरोग्य माहिती शेअर केली जाऊ शकते.
16. राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनचा नागरिकांना काय फायदा आहे?
डिजिटल आरोग्य ओळख, आरोग्य नोंदींचे व्यवस्थापन आणि डिजिटल आरोग्य सेवांचा वापर यांसारखे फायदे मिळू शकतात.
17. राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशन कोणत्या मंत्रालयाशी संबंधित आहे?
हे आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाशी संबंधित राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य उपक्रम आहे.
18. ABDMची अंमलबजावणी कोण करते?
National Health Authority (NHA) ही ABDMच्या अंमलबजावणीत प्रमुख भूमिका बजावते.
19. ABHA आणि PM-JAY एकच आहेत का?
नाही. ABHA डिजिटल हेल्थ आयडी आहे, तर PM-JAY ही पात्र लाभार्थ्यांसाठी आरोग्य विमा/आरोग्य संरक्षण योजना आहे.
20. राष्ट्रीय डिजिटल आरोग्य मिशनची अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?
ABDMशी संबंधित अधिकृत माहिती National Health Authority आणि ABDMच्या अधिकृत पोर्टलवर उपलब्ध आहे.
महत्त्वाच्या डेली अपडेट साठी Important Links
| Free Online Classes Website | Click Here |
| Free Online Classes App | Click Here |
| Join WhatsApp Group | Click Here |
| Join Telegram Channel | Click Here |
| Join You tube Channel | Click Here |
| Follow Instagram Channel | Click Here |
| Follow Facebook Page | Click Here |
| Join Latest Jobs Updates | Click Here |
RELATED
