पीएम इंटर्नशिप योजना (PM Internship Scheme) ही भारत सरकारने देशातील तरुणांना नामांकित कंपन्यांमध्ये प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळावा आणि त्यांची रोजगारक्षमता वाढावी यासाठी सुरू केलेली महत्त्वाची योजना आहे. पीएम इंटर्नशिप योजना अंतर्गत पात्र तरुणांना विविध कंपन्यांमध्ये 12 महिन्यांची इंटर्नशिप करण्याची संधी दिली जाते.

या योजनेचा मुख्य उद्देश शिक्षण आणि प्रत्यक्ष उद्योगातील कामाचा अनुभव यांच्यातील अंतर कमी करणे हा आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना आणि तरुणांना भविष्यात नोकरी मिळवण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये, व्यावसायिक शिस्त आणि कार्यानुभव मिळण्यास मदत होते.

थोडक्यात

पीएम इंटर्नशिप योजना म्हणजे काय?

पीएम इंटर्नशिप योजना ही केंद्र सरकारच्या कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्रालयाच्या (Ministry of Corporate Affairs) माध्यमातून राबवली जाणारी योजना आहे.

या योजनेत भारतातील आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये तरुणांना 12 महिन्यांची प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव देणारी इंटर्नशिप उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जातो.

इंटर्नशिपदरम्यान उमेदवारांना कंपनीतील प्रत्यक्ष कामकाज समजून घेता येते. त्यामुळे त्यांच्या तांत्रिक तसेच व्यावसायिक कौशल्यांमध्ये सुधारणा होण्यास मदत होते.

पीएम इंटर्नशिप योजना कधी सुरू झाली?

पीएम इंटर्नशिप योजना 2024 मध्ये सुरू करण्यात आली.

केंद्रीय अर्थसंकल्प 2024-25 मध्ये या योजनेची घोषणा करण्यात आली होती. त्यानंतर 3 ऑक्टोबर 2024 रोजी योजनेचा पायलट टप्पा सुरू करण्यात आला.

सरकारने पुढील पाच वर्षांत 1 कोटी युवकांना देशातील आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये इंटर्नशिपच्या संधी उपलब्ध करून देण्याचे व्यापक लक्ष्य ठेवले आहे.

योजनेचा मुख्य उद्देश

पीएम इंटर्नशिप योजना राबवण्यामागील प्रमुख उद्देश:

• तरुणांना प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव देणे.
• रोजगारक्षम कौशल्ये विकसित करणे.
• उद्योग आणि शिक्षण यांच्यातील अंतर कमी करणे.
• तरुणांना विविध क्षेत्रांमध्ये कामाचा अनुभव देणे.
• भविष्यातील रोजगारासाठी तरुणांना तयार करणे.
• कंपन्यांना प्रशिक्षित आणि कौशल्यपूर्ण मनुष्यबळ उपलब्ध होण्यास मदत करणे.

पीएम इंटर्नशिप योजनेत किती स्टायपेंड मिळते?

योजनेअंतर्गत निवड झालेल्या इंटर्नला दरमहा ₹5,000 पर्यंत आर्थिक सहाय्य मिळू शकते.

यामध्ये केंद्र सरकारकडून ₹4,500 आणि संबंधित कंपनीकडून ₹500 दिले जाण्याची तरतूद आहे.

याशिवाय इंटर्नशिप सुरू करताना ₹6,000 चे एकदाचे अनुदान (One-time Grant) देण्याची तरतूद आहे.

म्हणजे:

मासिक सहाय्य: ₹5,000 पर्यंत
एकदाचे अनुदान: ₹6,000

पीएम इंटर्नशिप योजना – 12 महिन्यांची इंटर्नशिप

पीएम इंटर्नशिप योजना अंतर्गत इंटर्नशिपचा कालावधी साधारणपणे 12 महिने आहे.

यामुळे उमेदवारांना केवळ काही आठवड्यांचा अनुभव न मिळता कंपनीतील कामकाज समजून घेण्यासाठी तुलनेने दीर्घ कालावधी मिळतो.

पीएम इंटर्नशिप योजनेसाठी पात्रता

योजनेच्या सध्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार पात्रतेच्या अटी लागू होतात.

सामान्यतः अर्जदार:

• भारतीय नागरिक असावा.
• साधारणपणे 21 ते 24 वर्षे वयोगटातील असावा.
• पूर्णवेळ शिक्षण किंवा पूर्णवेळ रोजगारात नसावा.
• किमान 10वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक असू शकते.
• 12वी, ITI, Diploma, पदवी इत्यादी विविध शैक्षणिक पात्रता असलेल्या उमेदवारांसाठी संधी उपलब्ध असू शकतात.

महत्त्वाचे: प्रत्येक इंटर्नशिपच्या क्षेत्रानुसार आणि भरतीच्या फेरीच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार पात्रता वेगळी असू शकते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत PM Internship Portal वरील अद्ययावत अटी तपासाव्यात.

कोण अर्ज करू शकत नाही?

योजनेच्या नियमांनुसार काही उमेदवारांना पात्रता नसू शकते.

उदाहरणार्थ:

• पूर्णवेळ नोकरी करणारे उमेदवार.
• पूर्णवेळ शिक्षण घेणारे काही उमेदवार.
• सरकारने निश्चित केलेल्या कुटुंबीय/उत्पन्नाशी संबंधित निकषांमध्ये न बसणारे उमेदवार.
• यापूर्वी योजनेचा लाभ घेतलेले उमेदवार, लागू नियमांनुसार.

अंतिम पात्रता प्रत्येक अर्जाच्या वेळी अधिकृत पोर्टलवर तपासावी.

पीएम इंटर्नशिप योजनेतील प्रमुख क्षेत्रे

पीएम इंटर्नशिप योजना विविध उद्योगांमध्ये इंटर्नशिपच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

उदाहरणार्थ:

• IT आणि Technology
• Banking & Financial Services
• Manufacturing
• Automotive
• Healthcare
• Pharmaceuticals
• FMCG
• Energy
• Telecommunications
• Retail
• Infrastructure
• Logistics
• Tourism
• Agriculture-related industries

त्यामुळे उमेदवारांना त्यांच्या आवडीच्या आणि पात्रतेशी संबंधित क्षेत्रात अनुभव घेण्याची संधी मिळू शकते.

पीएम इंटर्नशिप योजनेचे फायदे

1. प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव

महाविद्यालयीन शिक्षण किंवा कौशल्य प्रशिक्षणासोबत कंपनीमध्ये प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळतो.

2. ₹5,000 पर्यंत मासिक सहाय्य

इंटर्नशिपच्या कालावधीत पात्र उमेदवारांना आर्थिक सहाय्य मिळते.

3. ₹6,000 एकदाचे अनुदान

इंटर्नशिप सुरू करताना एकदाचे ₹6,000 अनुदान मिळण्याची तरतूद आहे.

4. कौशल्य विकास

उमेदवारांना तांत्रिक तसेच soft skills विकसित करण्याची संधी मिळते.

5. रोजगाराच्या संधी

इंटर्नशिपमधील अनुभवामुळे भविष्यातील नोकरीच्या संधी वाढण्यास मदत होऊ शकते.

पीएम इंटर्नशिप योजना आणि शिक्षण

ही योजना केवळ पदवी किंवा प्रमाणपत्र मिळवण्यापुरती मर्यादित नाही.

यामध्ये तरुणांना “Learning by Doing” म्हणजेच प्रत्यक्ष कामातून शिकण्याची संधी मिळते.

कंपनीतील कामकाज, टीमवर्क, ग्राहकांशी संवाद, वेळेचे व्यवस्थापन आणि व्यावसायिक वातावरण यांचा प्रत्यक्ष अनुभव मिळू शकतो.

पीएम इंटर्नशिप योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे

अर्ज करताना साधारणपणे पुढील माहिती आवश्यक असू शकते:

• आधार कार्ड
• मोबाईल नंबर
• ई-मेल ID
• शैक्षणिक प्रमाणपत्रे
• बँक खाते तपशील
• PAN कार्ड, लागू असल्यास
• पासपोर्ट आकाराचा फोटो
• कौशल्य/शैक्षणिक माहिती
• इतर आवश्यक कागदपत्रे

अधिकृत पोर्टलवर अर्ज करताना मागितलेली अद्ययावत कागदपत्रेच सादर करावीत.

पीएम इंटर्नशिप योजनेसाठी अर्ज कसा करावा?

Step 1

PM Internship Scheme च्या अधिकृत पोर्टलवर जा.

Step 2

Candidate Registration/Login करा.

Step 3

वैयक्तिक माहिती भरा.

Step 4

शैक्षणिक पात्रता आणि कौशल्यांची माहिती द्या.

Step 5

आवडीची इंटर्नशिप/क्षेत्र निवडा.

Step 6

उपलब्ध कंपन्या आणि पदांमधून योग्य पर्याय निवडा.

Step 7

अर्ज सबमिट करा.

Step 8

कंपनीकडून निवड झाल्यानंतर पुढील प्रक्रिया पूर्ण करा.

पीएम इंटर्नशिप योजना – निवड प्रक्रिया

निवड प्रक्रिया संबंधित इंटर्नशिपच्या उपलब्ध जागा, उमेदवाराची पात्रता, पसंती आणि कंपनीच्या निकषांनुसार होऊ शकते.

अर्ज केल्यानंतर:

Registration → Profile Completion → Internship Preference → Application → Shortlisting → Selection

अशी प्रक्रिया असू शकते.

पीएम इंटर्नशिप योजना आणि कंपन्या

या योजनेत भारतातील आघाडीच्या कंपन्यांना सहभागी करून घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.

यामुळे तरुणांना प्रत्यक्ष उद्योग क्षेत्रातील अनुभव मिळतो आणि कंपन्यांनाही भविष्यातील कुशल मनुष्यबळ तयार करण्याची संधी मिळते.

पीएम इंटर्नशिप योजना – महत्त्वाची सूचना

पीएम इंटर्नशिप योजना ही कायमस्वरूपी सरकारी नोकरी देणारी योजना नाही.

इंटर्नशिप पूर्ण केल्यानंतर सरकारी नोकरी निश्चित मिळते असे नाही.

या योजनेचा मुख्य उद्देश कामाचा अनुभव, कौशल्य विकास आणि रोजगारक्षमता वाढवणे हा आहे.

पीएम इंटर्नशिप योजना – 20 FAQ

1. पीएम इंटर्नशिप योजना काय आहे?

तरुणांना आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव देण्यासाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेली इंटर्नशिप योजना आहे.

2. पीएम इंटर्नशिप योजना कधी सुरू झाली?

ही योजना 2024 मध्ये सुरू करण्यात आली.

3. पीएम इंटर्नशिप योजनेचा कालावधी किती आहे?

इंटर्नशिपचा कालावधी साधारणपणे 12 महिने आहे.

4. पीएम इंटर्नशिप योजनेत किती स्टायपेंड मिळते?

पात्र इंटर्नला दरमहा ₹5,000 पर्यंत आर्थिक सहाय्य मिळू शकते.

5. ₹6,000 अनुदान म्हणजे काय?

इंटर्नशिप सुरू करताना पात्र लाभार्थ्याला ₹6,000 चे एकदाचे अनुदान देण्याची तरतूद आहे.

6. पीएम इंटर्नशिप योजना कोणासाठी आहे?

मुख्यतः पात्र तरुणांना उद्योगातील प्रत्यक्ष अनुभव आणि कौशल्य मिळवून देण्यासाठी ही योजना आहे.

7. पीएम इंटर्नशिप योजनेसाठी वय किती असावे?

योजनेच्या लागू नियमांनुसार साधारणपणे 21 ते 24 वर्षे वयोगटातील उमेदवार पात्र असू शकतात.

8. 10वी पास उमेदवार अर्ज करू शकतो का?

योजनेच्या पात्रता नियमांनुसार 10वी उत्तीर्ण उमेदवारांसाठीही काही संधी उपलब्ध असू शकतात.

9. पदवीधर उमेदवारांना अर्ज करता येतो का?

होय, पात्रता निकष पूर्ण करणारे पदवीधर उमेदवार उपलब्ध इंटर्नशिपसाठी अर्ज करू शकतात.

10. पीएम इंटर्नशिप योजनेत सरकारी नोकरी मिळते का?

नाही. ही इंटर्नशिप योजना आहे; सरकारी नोकरीची हमी देणारी भरती योजना नाही.

11. पीएम इंटर्नशिप योजना कोणत्या मंत्रालयाची आहे?

ही योजना Ministry of Corporate Affairs शी संबंधित आहे.

12. पीएम इंटर्नशिप योजनेत कोणत्या कंपन्यांमध्ये काम करता येते?

योजनेत सहभागी कंपन्यांनी उपलब्ध करून दिलेल्या विविध उद्योगांमधील इंटर्नशिपमध्ये संधी मिळू शकते.

13. पीएम इंटर्नशिपसाठी ऑनलाइन अर्ज करता येतो का?

होय. अधिकृत PM Internship Portal द्वारे अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

14. इंटर्नशिपसाठी पैसे भरावे लागतात का?

सरकारी योजनेच्या अधिकृत अर्ज प्रक्रियेसाठी अनधिकृत व्यक्ती किंवा वेबसाइटला पैसे देऊ नयेत.

15. पीएम इंटर्नशिप योजनेचा मुख्य फायदा काय आहे?

तरुणांना प्रत्यक्ष उद्योग अनुभव आणि रोजगारक्षम कौशल्य मिळणे हा मुख्य फायदा आहे.

16. इंटर्नशिप पूर्ण केल्यानंतर नोकरी मिळते का?

नोकरीची हमी नाही; मात्र प्रत्यक्ष अनुभवामुळे भविष्यातील रोजगाराच्या संधी वाढण्यास मदत होऊ शकते.

17. पीएम इंटर्नशिप योजनेत कोणते क्षेत्र उपलब्ध आहेत?

IT, Manufacturing, Banking, Healthcare, Automotive, Energy, Retail आणि इतर विविध क्षेत्रांमध्ये संधी उपलब्ध होऊ शकतात.

18. पूर्णवेळ विद्यार्थी अर्ज करू शकतो का?

योजनेच्या पात्रता नियमांनुसार पूर्णवेळ शिक्षण घेणाऱ्या उमेदवारांवर निर्बंध असू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत नियम तपासणे आवश्यक आहे.

19. पीएम इंटर्नशिप योजनेत किती युवकांना संधी देण्याचे लक्ष्य आहे?

सरकारने पाच वर्षांत 1 कोटी युवकांना आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये इंटर्नशिपच्या संधी देण्याचे व्यापक लक्ष्य ठेवले आहे.

20. पीएम इंटर्नशिप योजनेची अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?

अधिकृत PM Internship Scheme Portal आणि कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्रालयाच्या वेबसाइटवर अद्ययावत माहिती तपासावी.

महत्त्वाच्या डेली अपडेट साठी Important Links

RELATED