सौर रूफटॉप योजना ही घरांच्या छतावर सौर ऊर्जा प्रणाली बसवून वीज निर्मिती करण्यासाठी केंद्र सरकारकडून प्रोत्साहन देणाऱ्या योजनांशी संबंधित आहे. सध्या निवासी ग्राहकांसाठी प्रमुख योजना प्रधानमंत्री सूर्य घर: मोफत वीज योजना (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) आहे. ही योजना 13 फेब्रुवारी 2024 रोजी सुरू करण्यात आली असून एक कोटी घरांमध्ये रूफटॉप सोलर बसवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

या योजनेमुळे घराच्या छतावर सोलर पॅनल बसवून स्वतःची वीज निर्माण करता येते. पात्र निवासी ग्राहकांना केंद्र सरकारकडून Central Financial Assistance (CFA) म्हणजेच अनुदान मिळते. अर्ज, प्रक्रिया आणि रूफटॉप सोलरशी संबंधित सुविधा राष्ट्रीय पोर्टलद्वारे उपलब्ध आहेत.

थोडक्यात

सौर रूफटॉप योजना म्हणजे काय?

सौर रूफटॉप योजना म्हणजे घराच्या छतावर सौर पॅनल बसवून सूर्यप्रकाशापासून वीज तयार करण्याची सुविधा. या माध्यमातून घरातील विजेची गरज काही प्रमाणात स्वतःच्या सौर ऊर्जेतून पूर्ण करता येते.

केंद्र सरकारच्या PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana अंतर्गत पात्र निवासी ग्राहकांना रूफटॉप सोलर बसवण्यासाठी आर्थिक सहाय्य दिले जाते. योजनेचे एकूण आर्थिक परिव्यय ₹75,021 कोटी असून एक कोटी घरांमध्ये रूफटॉप सोलर बसवण्याचे लक्ष्य आहे.

सौर रूफटॉप योजनेचा मुख्य उद्देश

सौर रूफटॉप योजना राबवण्यामागील प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• घरगुती सौर ऊर्जा निर्मिती वाढवणे.
• पारंपरिक विजेवरील अवलंबित्व कमी करणे.
• घरांचे वीज बिल कमी करण्यास मदत करणे.
• स्वच्छ आणि नवीकरणीय ऊर्जेला प्रोत्साहन देणे.
• देशातील सौर ऊर्जा क्षमता वाढवणे.
• नागरिकांना सौर ऊर्जा वापरण्यास प्रोत्साहित करणे.
• पर्यावरणपूरक ऊर्जा निर्मिती वाढवणे.
• घरगुती ग्राहकांना सौर ऊर्जेचा आर्थिक फायदा मिळवून देणे.

प्रधानमंत्री सूर्य घर योजना आणि रूफटॉप सोलर

रूफटॉप सोलरसाठी सध्या केंद्र सरकारची महत्त्वाची योजना म्हणजे PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana.

ही योजना 13 फेब्रुवारी 2024 रोजी सुरू करण्यात आली. योजनेचे लक्ष्य एक कोटी घरांमध्ये रूफटॉप सोलर बसवणे आहे.

योजनेअंतर्गत निवासी ग्राहकांना सोलर सिस्टमच्या क्षमतेनुसार केंद्र सरकारकडून CFA/सब्सिडी दिली जाते.

सौर रूफटॉप योजनेअंतर्गत किती सब्सिडी मिळते?

केंद्र सरकारच्या अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार निवासी रूफटॉप सोलरसाठी:

• पहिल्या 2 kW क्षमतेपर्यंतच्या प्रणालीसाठी benchmark cost च्या 60% CFA.
• अतिरिक्त 1 kW क्षमतेसाठी benchmark cost च्या 40% CFA.
• 3 kW पेक्षा जास्त अतिरिक्त क्षमतेवर अतिरिक्त CFA नाही.
• Group Housing Societies/Residential Welfare Associations साठीही निर्धारित मर्यादेत CFA ची तरतूद आहे.

सोप्या भाषेत

जर एखाद्या घरासाठी 1 kW, 2 kW किंवा 3 kW रूफटॉप सोलर प्रणाली बसवली, तर पात्रतेनुसार केंद्र सरकारच्या CFA चा लाभ मिळू शकतो.

टीप: प्रत्यक्ष सब्सिडीची रक्कम benchmark cost, प्रणालीची क्षमता आणि लागू नियमांनुसार निश्चित होते.

सौर रूफटॉप योजनेचे फायदे

1. वीज बिलात बचत

सोलर पॅनलमधून वीज तयार झाल्यामुळे घराच्या विजेच्या खर्चात बचत होऊ शकते.

2. सरकारी अनुदान

पात्र निवासी ग्राहकांना केंद्र सरकारकडून CFA/सब्सिडी मिळते.

3. स्वच्छ ऊर्जा

सौर ऊर्जा ही नवीकरणीय आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जा आहे.

4. विजेवरील खर्च कमी करण्यास मदत

घरातील विजेची काही गरज सौर ऊर्जेतून पूर्ण झाल्याने दीर्घकाळात खर्च कमी होण्यास मदत होते.

5. घराच्या छताचा उपयोग

न वापरलेल्या छताच्या जागेचा सौर ऊर्जा निर्मितीसाठी उपयोग करता येतो.

6. देशातील सौर ऊर्जा क्षमता वाढते

मोठ्या प्रमाणावर रूफटॉप सोलर बसवल्यामुळे देशाची नवीकरणीय ऊर्जा क्षमता वाढण्यास मदत होते.

सौर रूफटॉप योजना – पात्रता

सामान्यतः PM Surya Ghar योजनेअंतर्गत निवासी ग्राहकांसाठी पुढील बाबी महत्त्वाच्या आहेत:

• अर्जदार निवासी वीज ग्राहक असावा.
• संबंधित घराकडे वैध वीज कनेक्शन असावे.
• रूफटॉप सोलर बसवण्यासाठी योग्य छताची जागा असावी.
• संबंधित DISCOM च्या नियमांनुसार प्रक्रिया पूर्ण करावी.
• अधिकृत/empanelled vendor मार्फत प्रणाली बसवणे आवश्यक असू शकते.
• अनुदानासाठी राष्ट्रीय पोर्टलवरील प्रक्रिया पूर्ण करावी.

अंतिम पात्रता आणि प्रक्रिया संबंधित DISCOM व अधिकृत पोर्टलच्या लागू नियमांनुसार तपासावी.

सौर रूफटॉप योजना – आवश्यक कागदपत्रे

अर्ज प्रक्रियेत साधारणपणे पुढील माहिती आवश्यक असू शकते:

• वीज ग्राहक क्रमांक
• वीज बिल
• आधार कार्ड/ओळखपत्र
• मोबाईल नंबर
• बँक खाते तपशील
• बँक पासबुक
• छताची/मालमत्तेची संबंधित माहिती
• इतर आवश्यक कागदपत्रे

अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत पोर्टलवर मागितलेली कागदपत्रे तपासणे योग्य आहे.

सौर रूफटॉप योजना – ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

Step 1 – अधिकृत पोर्टलला भेट द्या

PM Surya Ghar च्या अधिकृत पोर्टलवर जा.

PM Surya Ghar अधिकृत पोर्टल

Step 2 – राज्य आणि DISCOM निवडा

आपले राज्य, संबंधित वीज वितरण कंपनी आणि ग्राहक क्रमांकाची माहिती द्या.

Step 3 – अर्ज करा

रूफटॉप सोलर बसवण्यासाठी ऑनलाइन अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण करा.

Step 4 – DISCOM कडून प्रक्रिया

अर्जाची संबंधित DISCOM कडून प्रक्रिया/तांत्रिक तपासणी केली जाते.

Step 5 – अधिकृत Vendor निवडा

पोर्टलवर उपलब्ध पात्र/empanelled vendor मधून सोलर सिस्टम बसवण्यासाठी vendor निवडला जाऊ शकतो.

Step 6 – सोलर पॅनल बसवा

निवडलेल्या vendor मार्फत रूफटॉप सोलर सिस्टम बसवली जाते.

Step 7 – तपासणी व Net Meter

सिस्टमची तपासणी आणि लागू असल्यास net meter संबंधित प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.

Step 8 – Subsidy/CFA

स्थापना आणि आवश्यक पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर पात्र CFA थेट लाभार्थ्याच्या खात्यात हस्तांतरित केली जाते. MNRE च्या माहितीनुसार यासाठी installation आणि DISCOM verification पूर्ण होणे आवश्यक आहे.

महाराष्ट्रातील सौर रूफटॉप योजना

महाराष्ट्रातील नागरिकांसाठी रूफटॉप सोलरच्या प्रक्रियेत MSEDCL (महावितरण) आणि इतर संबंधित DISCOM महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

MNRE च्या अधिकृत DISCOM यादीमध्ये महाराष्ट्रासाठी Maharashtra State Electricity Distribution Co. Ltd. (MSEDCL) सोबत Adani Electricity Mumbai, BEST आणि Tata Power यांचीही माहिती उपलब्ध आहे.

त्यामुळे महाराष्ट्रातील ग्राहकांनी अर्ज करण्यापूर्वी आपल्या वीज कनेक्शनशी संबंधित DISCOM तपासावे.

Net Metering म्हणजे काय?

रूफटॉप सोलर सिस्टममध्ये घराच्या गरजेपेक्षा जास्त वीज तयार झाल्यास लागू नियमांनुसार ती वीज ग्रिडमध्ये पाठवली जाऊ शकते.

यासाठी Net Metering व्यवस्था महत्त्वाची असते.

यामुळे ग्राहकाने किती वीज ग्रिडमधून घेतली आणि किती वीज ग्रिडला दिली याची नोंद ठेवली जाते.

सौर रूफटॉप योजना – कोणासाठी फायदेशीर?

ही योजना विशेषतः:

• स्वतःचे घर असणारे नागरिक
• नियमित वीज वापर असणारी कुटुंबे
• जास्त वीज बिल असणारे घरगुती ग्राहक
• सौर ऊर्जा वापरण्यास इच्छुक नागरिक
• दीर्घकाळ वीज खर्च कमी करण्याचा विचार करणारे ग्राहक

यांच्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.

सौर रूफटॉप योजना – महत्त्वाची सूचना

सौर रूफटॉप योजना आणि PM-KUSUM योजना या वेगवेगळ्या योजना आहेत.

PM-KUSUM मध्ये मुख्यतः शेतकऱ्यांसाठी सौर कृषी पंप, सौर ऊर्जा प्रकल्प आणि कृषी पंपांचे सौरिकीकरण यांसारखे घटक आहेत.

त्यामुळे घराच्या छतावर सोलर पॅनल बसवण्यासाठी PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana ही संबंधित प्रमुख योजना आहे.

सौर रूफटॉप योजना – 20 FAQ

1. सौर रूफटॉप योजना म्हणजे काय?

घराच्या छतावर सोलर पॅनल बसवून सौर ऊर्जेपासून वीज तयार करण्याची योजना/व्यवस्था आहे.

2. सौर रूफटॉपसाठी सध्या कोणती प्रमुख सरकारी योजना आहे?

PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana ही प्रमुख केंद्र सरकारची योजना आहे.

3. PM Surya Ghar योजना कधी सुरू झाली?

ही योजना 13 फेब्रुवारी 2024 रोजी सुरू झाली.

4. योजनेचे लक्ष्य किती घरांचे आहे?

एक कोटी घरांमध्ये रूफटॉप सोलर बसवण्याचे लक्ष्य आहे.

5. सोलर पॅनलसाठी सब्सिडी मिळते का?

होय. पात्र निवासी ग्राहकांना केंद्र सरकारकडून CFA/सब्सिडी मिळते.

6. 2 kW सोलरसाठी किती CFA आहे?

पहिल्या 2 kW साठी benchmark cost च्या 60% CFA ची तरतूद आहे.

7. 3 kW सोलरसाठी अतिरिक्त लाभ मिळतो का?

पहिल्या 2 kW नंतर अतिरिक्त 1 kW साठी 40% benchmark cost CFA ची तरतूद आहे.

8. 3 kW पेक्षा जास्त सोलरवर अतिरिक्त CFA मिळते का?

3 kW पेक्षा जास्त अतिरिक्त क्षमतेवर केंद्र सरकारकडून अतिरिक्त CFA नाही.

9. सौर रूफटॉप योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज करता येतो का?

होय. राष्ट्रीय पोर्टलद्वारे ऑनलाइन प्रक्रिया करता येते.

10. सोलर पॅनल कोण बसवतो?

पोर्टलवरील पात्र/empanelled vendor मार्फत प्रणाली बसवण्याची प्रक्रिया केली जाते.

11. सोलर पॅनल बसवल्यानंतर सब्सिडी कधी मिळते?

स्थापना, आवश्यक तपासणी आणि DISCOM verification पूर्ण झाल्यानंतर पात्र CFA हस्तांतरित केली जाते.

12. महाराष्ट्रातील नागरिक अर्ज करू शकतात का?

होय. महाराष्ट्रातील पात्र निवासी ग्राहकांसाठीही रूफटॉप सोलरची सुविधा उपलब्ध आहे.

13. MSEDCL ग्राहकांसाठी रूफटॉप सोलर उपलब्ध आहे का?

होय. MNRE च्या अधिकृत DISCOM यादीमध्ये MSEDCL चा समावेश आहे.

14. सोलर पॅनलमुळे वीज बिल पूर्णपणे बंद होते का?

हे घराचा वीज वापर, सोलर सिस्टमची क्षमता, सूर्यप्रकाश आणि इतर घटकांवर अवलंबून असते. प्रत्येक घराचे बिल शून्य होईलच असे नाही.

15. Net Meter म्हणजे काय?

ग्रिडमधून घेतलेली आणि ग्रिडला दिलेली वीज मोजण्यासाठी वापरली जाणारी मीटरिंग व्यवस्था म्हणजे Net Metering.

16. सौर रूफटॉप योजनेचा लाभ कोणाला मिळतो?

मुख्यतः पात्र निवासी वीज ग्राहकांना केंद्र सरकारच्या CFA चा लाभ मिळतो.

17. व्यावसायिक ग्राहकांना CFA मिळते का?

PM Surya Ghar च्या CFA अंतर्गत निवासी क्षेत्रावर भर आहे; commercial आणि industrial क्षेत्रासाठी या योजनेत CFA नसल्याचे मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये नमूद आहे.

18. सोलर पॅनलसाठी बँक कर्ज मिळू शकते का?

योजनेशी संबंधित मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये निवासी रूफटॉप सोलरसाठी कर्जाच्या पर्यायांचा उल्लेख आहे.

19. सौर रूफटॉप योजना पर्यावरणासाठी फायदेशीर आहे का?

होय. सौर ऊर्जा ही नवीकरणीय ऊर्जा असल्याने स्वच्छ ऊर्जा निर्मितीला प्रोत्साहन मिळते.

20. सौर रूफटॉप योजनेसाठी अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?

MNRE आणि PM Surya Ghar च्या अधिकृत पोर्टलवर अद्ययावत माहिती मिळते.

PM Surya Ghar अधिकृत वेबसाइट

MNRE Rooftop Solar माहिती

महत्त्वाच्या डेली अपडेट साठी Important Links

RELATED