समग्र शिक्षा अभियान ही भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयामार्फत राबविण्यात येणारी महत्त्वाची शैक्षणिक योजना आहे. या योजनेचा उद्देश पूर्व-प्राथमिक शिक्षणापासून इयत्ता 12 वीपर्यंतच्या शालेय शिक्षणाचा दर्जा सुधारणे, विद्यार्थ्यांना समान शैक्षणिक संधी उपलब्ध करून देणे आणि शिक्षणाच्या गुणवत्तेसोबतच विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास घडवून आणणे हा आहे हे केवळ विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक सुविधा देण्यापुरते मर्यादित नाही. त्याऐवजी शाळेतील पायाभूत सुविधा, […]
नवोदय विद्यालय योजना म्हणजेच जवाहर नवोदय विद्यालय (Jawahar Navodaya Vidyalaya – JNV) ही ग्रामीण भागातील गुणवंत विद्यार्थ्यांना दर्जेदार, आधुनिक आणि निवासी शिक्षण देण्यासाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेली महत्त्वाची शैक्षणिक योजना आहे. या शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना CBSE अभ्यासक्रमानुसार शिक्षण दिले जाते आणि निवासी सुविधा उपलब्ध असतात. विशेषतः ग्रामीण भागातील प्रतिभावान विद्यार्थ्यांना त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीचा अडथळा न येता […]
एकलव्य मॉडेल निवासी शाळा योजना (Eklavya Model Residential Schools – EMRS) ही अनुसूचित जमातीतील (ST) विद्यार्थ्यांना दुर्गम आणि आदिवासीबहुल भागात दर्जेदार निवासी शिक्षण उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकारच्या जनजातीय कार्य मंत्रालयाची महत्त्वाची योजना आहे. या शाळांमध्ये केवळ शैक्षणिक शिक्षणच नव्हे, तर क्रीडा, कौशल्य विकास, संस्कृती आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर देखील भर दिला जातो. योजना 1997-98 […]
पोस्ट मॅट्रिक शिष्यवृत्ती योजना ही 10 वी उत्तीर्ण झाल्यानंतर पुढील शिक्षण घेणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची शिष्यवृत्ती व्यवस्था आहे. महाराष्ट्रात MahaDBT पोर्टलच्या माध्यमातून सामाजिक न्याय, आदिवासी विकास, उच्च व तंत्रशिक्षण, OBC/SEBC/VJNT/SBC कल्याण, अल्पसंख्याक विकास आणि इतर विभागांच्या विविध पोस्ट मॅट्रिक शिष्यवृत्ती योजना उपलब्ध आहेत. या योजनांमध्ये पात्रतेनुसार शिक्षण शुल्क, परीक्षा शुल्क, देखभाल भत्ता आणि इतर शैक्षणिक […]
राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती योजना ही केंद्र सरकारच्या विविध मंत्रालये आणि विभागांकडून विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक आर्थिक मदत मिळवून देण्यासाठी राबविल्या जाणाऱ्या शिष्यवृत्ती योजनांचे एक महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे. या योजनांमुळे पात्र विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचा खर्च भागविण्यासाठी आर्थिक सहाय्य मिळू शकते. (NSP) वर केंद्र सरकार, राज्य सरकार आणि विविध सरकारी संस्थांच्या शिष्यवृत्ती योजनांची माहिती उपलब्ध असते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या पात्रतेनुसार योग्य […]
शालेय पोषण आहार योजना ही भारतातील विद्यार्थ्यांचे पोषण सुधारण्याबरोबरच त्यांना नियमितपणे शाळेत येण्यासाठी प्रोत्साहन देणारी महत्त्वाची केंद्र पुरस्कृत योजना आहे. महाराष्ट्रात ही योजना आता प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना (PM POSHAN) या नावाने राबवली जाते. महाराष्ट्र शासनाने 4 नोव्हेंबर 2022 रोजी शालेय पोषण आहार योजनेचे नामकरण प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण असे केले. महाराष्ट्रात या योजनेची […]
कन्या शिक्षण योजना या नावाने मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देणाऱ्या विविध शासकीय योजना आणि शैक्षणिक उपक्रम राबवले जातात. यांचा मुख्य उद्देश मुलींना शाळेत दाखल करणे, त्यांचे शिक्षण मध्येच थांबू न देणे, आर्थिक अडचणीमुळे शिक्षणापासून वंचित राहणाऱ्या मुलींना मदत करणे आणि मुलींना उच्च शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. महाराष्ट्रात मुलींच्या शिक्षणासाठी समग्र शिक्षा, कस्तुरबा गांधी […]
राष्ट्रीय बालिका दिन अभियान हे भारतातील बालिकांच्या हक्कांबाबत, शिक्षणाबाबत, आरोग्य व पोषणाबाबत आणि त्यांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती करण्यासाठी राबवले जाणारे महत्त्वाचे राष्ट्रीय अभियान आहे. भारतात दरवर्षी 24 जानेवारी रोजी राष्ट्रीय बालिका दिन साजरा केला जातो. या दिवसाची सुरुवात 2008 मध्ये महिला व बाल विकास मंत्रालयाने केली. राष्ट्रीय बालिका दिनाचा मुख्य उद्देश मुलींना समान संधी, शिक्षण, सुरक्षित […]
बालिका समृद्धी योजना ही मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे, मुलींचे शिक्षण वाढवणे, शाळेतील उपस्थिती टिकवून ठेवणे आणि बालविवाहाचे प्रमाण कमी करण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आलेली केंद्र सरकारची महत्त्वाची बालिका कल्याण योजना आहे. या योजनेत पात्र कुटुंबातील मुलीच्या जन्मानंतर ₹500 चे अनुदान आणि शाळेत शिक्षण घेत असताना इयत्तेनुसार वार्षिक शिष्यवृत्ती देण्याची तरतूद होती. महत्त्वाची टीप: बालिका समृद्धी […]
मुख्यमंत्री आरोग्य सहाय्यता निधी योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी अंतर्गत गंभीर आजारांनी ग्रस्त आणि आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असलेल्या रुग्णांना वैद्यकीय उपचारासाठी आर्थिक मदत मिळवून देणारी महत्त्वाची योजना आहे. हृदयरोग, कर्करोग, गंभीर अपघात, मेंदूविकार आणि इतर दुर्धर आजारांच्या उपचारासाठी पात्र रुग्णांना या निधीतून सहाय्य मिळू शकते. या योजनेचा मुख्य उद्देश आर्थिक अडचणींमुळे गंभीर आजारावरील उपचार […]