arogya-paryavekshak-bharti-2026-abhyaskram

आरोग्य पर्यवेक्षक भरती 2027: रिक्त पदे, परीक्षा पद्धत व संपूर्ण अभ्यासक्रम

जिल्हा परिषदेच्या आरोग्य विभागात सरकारी नोकरीची तयारी करत आहात? मग आरोग्य पर्यवेक्षक भरती तुमच्यासाठी महत्त्वाची संधी आहे. या पोस्टमध्ये शासन परिपत्रक आणि रिक्त पदांच्या अधिकृत माहितीवर आधारित परीक्षा पद्धत, अभ्यासक्रम आणि तयारीची दिशा सोप्या भाषेत दिली आहे. आरोग्य पर्यवेक्षक भरती 2027 ही आरोग्य क्षेत्रात सरकारी नोकरीची चांगली संधी आहे. परीक्षा पद्धत स्पष्ट आहे आणि अभ्यासक्रमही निश्चित आहे, त्यामुळे नियोजनबद्ध तयारी केल्यास यश मिळवणे शक्य आहे.

आरोग्य पर्यवेक्षक भरती

आरोग्य पर्यवेक्षक भरती: थोडक्यात माहिती

महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास विभागाने 9 मे 2023 रोजी काढलेल्या शासन परिपत्रकानुसार जिल्हा परिषदेतील गट-क संवर्गाच्या सरळसेवा भरतीसाठी प्रश्नपत्रिकेचे स्वरूप, काठीण्य पातळी आणि अभ्यासक्रम निश्चित केला आहे. आरोग्य पर्यवेक्षक हे पद या यादीत पहिल्याच क्रमांकावर आहे.

तपशीलमाहिती
पदाचे नावआरोग्य पर्यवेक्षक
संवर्गगट-क (जिल्हा परिषद)
भरती प्रकारसरळसेवा
परीक्षा पद्धतऑनलाईन स्पर्धा परीक्षा
एकूण प्रश्न / गुण100 प्रश्न / 200 गुण
वेळ120 मिनिटे

आरोग्य पर्यवेक्षक रिक्त पदे 2026 (जिल्हानिहाय माहिती)

जिल्हा परिषदांच्या 1 ऑक्टोबर 2026 अखेरच्या रिक्त पदांच्या माहितीनुसार, राज्यातील सर्व जिल्हा परिषदांमध्ये आरोग्य पर्यवेक्षक पदाची स्थिती अशी आहे:

  • एकूण मंजूर पदे: 224
  • भरलेली पदे: 165
  • रिक्त पदे: 59

सर्वाधिक रिक्त पदे असलेले जिल्हे:

जिल्हामंजूरभरलेलीरिक्त
नाशिक19910
चंद्रपूर33258
अमरावती1037
अकोला16106
ठाणे523
रायगड624
जळगाव734

काही जिल्ह्यांमध्ये (उदा. पुणे, सोलापूर, कोल्हापूर) भरलेली पदे मंजूर पदांपेक्षा जास्त दिसतात, म्हणजे तिथे सध्या रिक्त पदे नाहीत.

⚠️ महत्त्वाची सूचना: ही आकडेवारी रिक्त पदांच्या माहितीवरील आहे, अंतिम जाहिरातीतील पदसंख्या नाही. आरक्षण आणि मंजुरीनंतर प्रत्यक्ष जाहिरातीतील संख्या वेगळी असू शकते. अचूक आकडे आणि पात्रतेसाठी नेहमी अधिकृत जाहिरात पाहा.

आरोग्य पर्यवेक्षक परीक्षा पद्धत (Exam Pattern)

परीक्षा एकूण 200 गुणांची असून 120 मिनिटांत सोडवायची आहे. विषयनिहाय विभागणी अशी:

विषयप्रश्नगुणमाध्यम
मराठी1530मराठी
इंग्रजी1530इंग्रजी
सामान्य ज्ञान1530मराठी व इंग्रजी
बुद्धिमापन व गणित1530मराठी व इंग्रजी
तांत्रिक प्रश्न4080मराठी व इंग्रजी
एकूण100200

काठीण्य पातळी: मराठी व इंग्रजी 12 वी दर्जाचे, तर विज्ञान व आरोग्यविषयक प्रश्न आणि इतर विषय पदवी दर्जाचे असतील.

महत्त्वाचे निरीक्षण: 200 पैकी 80 गुण (40%) फक्त तांत्रिक विषयाला आहेत. आरोग्य पर्यवेक्षकाच्या परीक्षेत तांत्रिक अभ्यासक्रम सर्वात जास्त गुण देतो, त्यामुळे त्यावर जास्त वेळ द्या.

आरोग्य पर्यवेक्षक अभ्यासक्रम (Syllabus)

1. मराठी (12 वी दर्जा, 30 गुण)

  • सर्वसाधारण शब्दसंग्रह
  • वाक्यरचना
  • व्याकरण
  • म्हणी व वाक्प्रचार: अर्थ आणि उपयोग
  • उताऱ्यावरील प्रश्न

2. इंग्रजी (12 वी दर्जा, 30 गुण)

  • General Vocabulary
  • Sentence Structure
  • Grammar
  • Idioms & Phrases: their meaning and use
  • Comprehension

3. बौद्धिक चाचणी व गणित (पदवी दर्जा, 30 गुण)

  • सामान्य बुद्धिमापन व आकलन
  • तर्क आधारित प्रश्न
  • अंकगणित आधारित प्रश्न

4. सामान्य ज्ञान (पदवी दर्जा, 30 गुण)

  • भारताचा इतिहास, भारतीय राष्ट्रीय चळवळ, महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटनांसह
  • महाराष्ट्र, भारत व जागतिक भूगोल: भौतिक, सामाजिक, आर्थिक
  • भारत आणि महाराष्ट्र: राज्य आणि शासन, राज्यघटना, राजकीय व्यवस्था, पंचायती राज, सार्वजनिक धोरण
  • आर्थिक व सामाजिक विकास: शाश्वत विकास ध्येये, गरिबी समावेशन, लोकसंख्याशास्त्र, सामाजिक क्षेत्रातील उपक्रम
  • सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान
  • पर्यावरण: जैवविविधता, हवामान बदल, सामाजिक समस्या, मानव विकास
  • भारतीय अर्थव्यवस्था, विकासविषयक अर्थशास्त्र
  • चालू घडामोडी: आंतरराष्ट्रीय, राष्ट्रीय, महाराष्ट्र
  • कृषी आणि ग्रामीण विकास
  • संबंधित जिल्ह्याचा भूगोल, सामाजिक इतिहास, हवामान इत्यादी स्थानिक बाबी

5. तांत्रिक अभ्यासक्रम (80 गुण): सर्वात महत्त्वाचा भाग

विज्ञान विषय:
Biophysics and Radiation Science, Nuclear Physics, Laws of Motion, Conservation Laws, Gravitation, Electrostatics, Ultrasonic and Acoustics, Thermodynamics, Biochemical Analysis, Separation Technics, Metabolism, Body Fluids, Liver/Kidney/Gastric/Thyroid Function, Organic Chemistry, Material Science, Biochemistry, Nanotechnology, Molecular Biology, Cell Biology, Immunology, Biotechnology, Pathology, Anatomy, Physiology, Microbiology (Virology, Mycology, Serology)

आरोग्यविषयक घटक:

  • माहिती, शिक्षण आणि संदेशवहन
  • घरगुती सेवा व प्राथमिक वैद्यकीय उपचार
  • आरोग्यविषयक माहिती आणि जीवनविषयक आकडेवारी
  • समाजासाठी आरोग्य सेवा
  • राष्ट्रीय आरोग्य अभियान
  • माहिती तंत्रज्ञान
  • आयुष
  • विविध आरोग्य दिन
  • पर्यावरण आणि आरोग्य
  • लैंगिक आजार, इतर आजार, संसर्गजन्य आजार
  • राष्ट्रीय आरोग्य कार्यक्रम
  • किटकजन्य, लसीद्वारे टाळता येणारे, हवेद्वारे पसरणारे आणि पाण्याद्वारे पसरणारे आजार
  • सूक्ष्मजीवशास्त्र व वैयक्तिक स्वच्छता
  • आहार व पोषण शास्त्र
  • माता, प्रजनन व बाल आरोग्य
आरोग्य पर्यवेक्षक भरती

आरोग्य पर्यवेक्षक परीक्षेची तयारी कशी करावी? (Preparation Tips)

  1. तांत्रिक विषयाला प्राधान्य द्या. 80 गुण म्हणजे निम्मे गुण मिळवण्याची संधी. अभ्यासाचा किमान 40% वेळ यालाच द्या.
  2. राष्ट्रीय आरोग्य कार्यक्रमांची यादी तयार करा. कार्यक्रमाचे नाव, सुरुवात आणि उद्देश यांचे तक्ते बनवा.
  3. आजारांचे वर्गीकरण पाठ करा. किटकजन्य, जलजन्य, हवेतून पसरणारे आणि लसीने टाळता येणारे आजार, त्यांचे कारक जंतू आणि लक्षणे.
  4. मराठी-इंग्रजीतून गुण निश्चित करा. हे दोन विषय 12 वी पातळीचे आहेत. रोज 30 मिनिटे व्याकरण आणि उतारा सराव पुरेसा ठरतो.
  5. चालू घडामोडींची दैनंदिन नोंद ठेवा. विशेषतः आरोग्य, पर्यावरण आणि ग्रामीण विकासाच्या योजना.
  6. वेळेचे नियोजन करा. 100 प्रश्न 120 मिनिटांत सोडवायचे असल्याने (सरासरी 1 मिनिट 12 सेकंद प्रति प्रश्न) मॉक टेस्ट नियमित सोडवा.
  7. स्वतःच्या जिल्ह्याचा अभ्यास करा. स्थानिक भूगोल, इतिहास आणि हवामान यावर सामान्य ज्ञानात प्रश्न येतात.

आरोग्य पर्यवेक्षक भरतीबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्रश्न 1: आरोग्य पर्यवेक्षक परीक्षा किती गुणांची असते?
उत्तर: परीक्षा 200 गुणांची असून त्यात 100 प्रश्न असतात.

प्रश्न 2: परीक्षेसाठी किती वेळ मिळतो?
उत्तर: 120 मिनिटे (2 तास).

प्रश्न 3: तांत्रिक विषयाला किती गुण आहेत?
उत्तर: तांत्रिक विषयाचे 40 प्रश्न आणि 80 गुण आहेत, म्हणजेच एकूण गुणांच्या 40%.

प्रश्न 4: मराठी आणि इंग्रजीचा दर्जा कोणता असतो?
उत्तर: दोन्ही भाषांचे प्रश्न 12 वी दर्जाचे असतात.

प्रश्न 5: राज्यात आरोग्य पर्यवेक्षकाची किती पदे रिक्त आहेत?
उत्तर: 1 ऑक्टोबर 2026 अखेरच्या माहितीनुसार 224 मंजूर पदांपैकी 59 पदे रिक्त आहेत. अंतिम संख्या जाहिरातीत पाहा.

प्रश्न 6: सर्वाधिक रिक्त पदे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत?
उत्तर: नाशिक जिल्ह्यात सर्वाधिक 10 पदे रिक्त आहेत, त्यानंतर चंद्रपूर (8) आणि अमरावती (7).

निष्कर्ष

आरोग्य पर्यवेक्षक भरती 2026 ही आरोग्य क्षेत्रात सरकारी नोकरीची चांगली संधी आहे. परीक्षा पद्धत स्पष्ट आहे आणि अभ्यासक्रमही निश्चित आहे, त्यामुळे नियोजनबद्ध तयारी केल्यास यश मिळवणे शक्य आहे. 80 गुणांच्या तांत्रिक भागावर लक्ष केंद्रित करा आणि मराठी, इंग्रजी, गणित व सामान्य ज्ञान या विषयांत सातत्याने सराव ठेवा.

📌 अधिकृत जाहिरात, पात्रता आणि अर्जाची तारीख यासाठी संबंधित जिल्हा परिषदेचे संकेतस्थळ नियमित तपासा.

हा लेख उपयोगी वाटला तर मित्रांसोबत शेअर करा आणि इतर जिल्हा परिषद पदांच्या अभ्यासक्रमासाठी आमचे इतर लेख वाचा.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *