सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना ही महाराष्ट्र शासनाची मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देणारी महत्त्वाची शिष्यवृत्ती योजना आहे. विशेषतः मागासवर्गीय मुलींनी शिक्षण अर्धवट सोडू नये आणि त्यांचा शाळेतील गळतीचा दर कमी व्हावा, या उद्देशाने ही योजना राबविण्यात येते. इयत्ता 5 वी ते 7 वी आणि इयत्ता 8 वी ते 10 वीमध्ये शिकणाऱ्या पात्र मुलींना या योजनेचा लाभ दिला जातो.

सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या माध्यमातून अनुसूचित जातीतील मुलींसाठी राबविली जाते. तसेच इतर मागास बहुजन कल्याण विभागामार्फत OBC, VJNT आणि संबंधित प्रवर्गातील मुलींसाठीही स्वतंत्र सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना उपलब्ध आहेत.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना ही मुलींच्या शिक्षणाला आर्थिक प्रोत्साहन देणारी महाराष्ट्र शासनाची योजना आहे.

मुलींना प्राथमिक शिक्षणानंतरही शाळेत टिकवून ठेवणे, शिक्षणातील गळती कमी करणे आणि सामाजिकदृष्ट्या मागास घटकांतील मुलींना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणणे हा या योजनेचा प्रमुख उद्देश आहे.

ही योजना 1996 पासून सुरू करण्यात आली असून पुढील काळात इयत्ता 8 वी ते 10 वीतील मुलींसाठीही तिचा विस्तार करण्यात आला.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – उद्देश

1. मुलींना शिक्षणासाठी प्रोत्साहन देणे.
2. शाळा सोडणाऱ्या मुलींचे प्रमाण कमी करणे.
3. मागासवर्गीय मुलींना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणणे.
4. मुलींच्या शिक्षणासाठी आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे.
5. माध्यमिक शिक्षण घेणाऱ्या मुलींची संख्या वाढवणे.
6. मुलींच्या शैक्षणिक विकासाला चालना देणे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – कोणासाठी आहे?

या योजनेच्या सामाजिक न्याय विभागाच्या स्वरूपानुसार अनुसूचित जातीतील मुलींसाठी ही शिष्यवृत्ती लागू आहे.

याशिवाय महाराष्ट्राच्या इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाकडून OBC तसेच VJNT/VJNT-संबंधित प्रवर्गातील मुलींसाठीही सावित्रीबाई फुले नावाच्या स्वतंत्र शिष्यवृत्ती योजना राबविल्या जातात. त्यामुळे अर्ज करताना आपल्या प्रवर्गानुसार योग्य योजना निवडणे महत्त्वाचे आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – शैक्षणिक पात्रता

सामाजिक न्याय विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार ही योजना:

• इयत्ता 5 वी ते 7 वी
• इयत्ता 8 वी ते 10 वी

मध्ये शिकणाऱ्या पात्र मुलींसाठी आहे.

विशेष म्हणजे अधिकृत माहितीनुसार या योजनेसाठी उत्पन्नाची किंवा गुणांची अट नाही.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – लाभ किती मिळतो?

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना अंतर्गत शिष्यवृत्तीचा लाभ वर्गानुसार दिला जातो.

ही रक्कम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत योजनेच्या माहितीनुसार आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – उत्पन्न मर्यादा

या योजनेच्या सामाजिक न्याय विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार उत्पन्नाची मर्यादा नाही.

तसेच गुणांचीही स्वतंत्र अट नसल्याचे अधिकृत माहितीत नमूद केले आहे.

म्हणून पात्र प्रवर्गातील मुलींना केवळ कुटुंबाचे उत्पन्न जास्त असल्यामुळे या योजनेपासून वंचित केले जात नाही.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – गुणांची अट

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना अंतर्गत गुणांची अट नसल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत माहितीत नमूद आहे.

त्यामुळे विद्यार्थिनीने संबंधित वर्गात शिक्षण घेत असणे आणि योजनेच्या इतर पात्रता अटी पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – उपस्थिती

काही अधिकृत जिल्हास्तरीय माहितीनुसार पात्रतेमध्ये विद्यार्थिनीची 75% पेक्षा जास्त उपस्थिती आवश्यक असल्याचे नमूद केले आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष लाभ घेताना संबंधित शाळा/विभागाकडून त्या वर्षासाठी लागू असलेल्या उपस्थितीच्या नियमाची खात्री करणे आवश्यक आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – अर्ज कसा करावा?

या योजनेची एक महत्त्वाची बाब म्हणजे विद्यार्थिनीने स्वतंत्रपणे अर्ज करण्याची आवश्यकता नसल्याचे सामाजिक न्याय विभागाच्या अधिकृत माहितीत नमूद आहे.

शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडून एकत्रित प्रस्ताव सादर केला जातो.

अर्ज प्रक्रिया

Step 1: विद्यार्थिनी संबंधित शाळेत शिक्षण घेत असावी.

2: शाळेने पात्र विद्यार्थिनींची माहिती निश्चित करावी.

3: आवश्यक माहिती व कागदपत्रांची पडताळणी करावी.

4: शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडून संबंधित ऑनलाइन प्रणालीवर एकत्रित प्रस्ताव सादर केला जातो.

5: संबंधित विभागाकडून प्रस्तावाची तपासणी केली जाते.

6: मंजुरीनंतर शिष्यवृत्तीचा लाभ नियमानुसार दिला जातो.

अधिकृत माहितीनुसार शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी संबंधित ऑनलाइन प्रणालीवर प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – MahaDBT

महाराष्ट्रातील विविध शिष्यवृत्ती योजनांसाठी MahaDBT हे महत्त्वाचे ऑनलाइन व्यासपीठ आहे. MahaDBT पोर्टलवर पात्रतेनुसार उपलब्ध योजनांची माहिती पाहता येते.

मात्र सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्तीच्या संबंधित प्रवर्गासाठी अर्ज प्रक्रिया शाळा/मुख्याध्यापकांमार्फत केली जाऊ शकते. त्यामुळे विद्यार्थिनी आणि पालकांनी आपल्या शाळेशी संपर्क साधणे महत्त्वाचे आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – आवश्यक कागदपत्रे

योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी विद्यार्थिनीची शैक्षणिक व प्रवर्गाशी संबंधित माहिती आवश्यक असू शकते.

सामान्यतः खालील माहिती/कागदपत्रांची आवश्यकता लागू शकते:

• विद्यार्थिनीचे आधार कार्ड
• जात प्रमाणपत्र
• शाळेचा दाखला
• शाळेची नोंदणी/विद्यार्थी माहिती
• मागील परीक्षेची माहिती
• बँक खाते तपशील, लागू असल्यास
• आधारशी जोडलेले बँक खाते, लागू असल्यास
• उपस्थितीची माहिती
• इतर आवश्यक शाळेचे कागदपत्र

टीप: कागदपत्रांची अंतिम यादी संबंधित वर्षातील शासन नियम व शाळेला दिलेल्या सूचनांनुसार तपासावी.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – आधार लिंक का आवश्यक?

शासकीय शिष्यवृत्ती किंवा DBT लाभ बँक खात्यात जमा होण्यासाठी आधार सीडिंग महत्त्वाचे असू शकते. MahaDBTच्या माहितीनुसार लाभ थेट आधार-लिंक बँक खात्यात जमा होण्याची व्यवस्था आहे.

त्यामुळे पालकांनी विद्यार्थिनीच्या बँक खात्याशी आधार लिंक आहे का, हे तपासून ठेवणे फायदेशीर आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – फायदे

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना विद्यार्थिनींसाठी अनेक प्रकारे महत्त्वाची आहे.

1. शिक्षणाला आर्थिक मदत

मुलींना दरमहा शिष्यवृत्ती मिळते.

2. शाळा सोडण्याचे प्रमाण कमी

या योजनेचा मुख्य उद्देशच मुलींच्या शैक्षणिक गळतीचे प्रमाण कमी करणे आहे.

3. मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन

मागासवर्गीय मुलींना शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी प्रोत्साहन मिळते.

4. माध्यमिक शिक्षणासाठी मदत

8 वी ते 10 वीतील मुलींनाही या योजनेचा लाभ मिळतो.

5. उत्पन्नाची अट नाही

सामाजिक न्याय विभागाच्या योजनेत उत्पन्नाची अट नसल्याचे नमूद आहे.

6. गुणांची अट नाही

अधिकृत माहितीनुसार या योजनेसाठी स्वतंत्र गुणांची अट नाही.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – महत्त्वाच्या तारखा

ही योजना नियमित शैक्षणिक वर्षानुसार राबविली जाते. अर्ज/प्रस्ताव सादर करण्याच्या तारखा संबंधित विभाग आणि शाळेकडून कळवल्या जाऊ शकतात.

त्यामुळे पालकांनी:

• शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी संपर्क ठेवावा.
• संबंधित जिल्हा समाजकल्याण कार्यालयाची माहिती तपासावी.
• अधिकृत सरकारी वेबसाइटवरील नवीन सूचना पाहाव्यात.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – संबंधित कार्यालय

या योजनेसाठी संबंधित जिल्हा समाज कल्याण अधिकारी, जिल्हा परिषद यांच्याशी संपर्क साधता येतो.

अर्ज प्रक्रियेबाबत प्रथम आपल्या शाळेतील मुख्याध्यापक किंवा संबंधित अधिकारी यांच्याकडे माहिती घेणे अधिक योग्य आहे.

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना – थोडक्यात माहिती

सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना 2026 – 20 FAQ

1. सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना काय आहे?

महाराष्ट्रातील पात्र मागासवर्गीय मुलींना शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी आर्थिक प्रोत्साहन देणारी ही शिष्यवृत्ती योजना आहे.

2. सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती कोणासाठी आहे?

सामाजिक न्याय विभागाच्या योजनेनुसार अनुसूचित जातीतील 5 वी ते 10 वीमध्ये शिकणाऱ्या मुलींसाठी ही योजना आहे. इतर मागास बहुजन कल्याण विभागामार्फत OBC आणि VJNT संबंधित प्रवर्गांसाठीही स्वतंत्र योजना उपलब्ध आहेत.

3. कोणत्या वर्गातील मुलींना लाभ मिळतो?

इयत्ता 5 वी ते 7 वी आणि इयत्ता 8 वी ते 10 वीतील पात्र मुलींना लाभ मिळतो.

4. 5 वी ते 7 वीच्या विद्यार्थिनींना किती शिष्यवृत्ती मिळते?

दरमहा ₹60, म्हणजे 10 महिन्यांसाठी ₹600 लाभ मिळतो.

5. 8 वी ते 10 वीच्या विद्यार्थिनींना किती लाभ मिळतो?

दरमहा ₹100, म्हणजे 10 महिन्यांसाठी ₹1,000 लाभ मिळतो.

6. या योजनेसाठी उत्पन्नाची अट आहे का?

सामाजिक न्याय विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार उत्पन्नाची अट नाही.

7. या योजनेसाठी गुणांची अट आहे का?

अधिकृत माहितीनुसार गुणांची अट नाही.

8. विद्यार्थिनीला स्वतः ऑनलाइन अर्ज करावा लागतो का?

सामाजिक न्याय विभागाच्या माहितीनुसार विद्यार्थिनीला स्वतंत्रपणे अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही; शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडून एकत्रित प्रस्ताव सादर केला जातो.

9. सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्तीचा मुख्य उद्देश काय आहे?

मुलींच्या शिक्षणातील गळती कमी करणे आणि त्यांना शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी प्रोत्साहन देणे हा मुख्य उद्देश आहे.

10. ही योजना महाराष्ट्र शासनाची आहे का?

होय. ही महाराष्ट्र शासनाच्या संबंधित विभागामार्फत राबविली जाते.

11. योजनेची सुरुवात कधी झाली?

सामाजिक न्याय विभागाच्या माहितीनुसार ही योजना 1996 पासून सुरू करण्यात आली.

12. 8 वी ते 10 वीच्या मुलींना ही योजना कधीपासून लागू झाली?

8 वी ते 10 वीतील मुलींसाठी योजनेचा विस्तार 2003 पासून करण्यात आला.

13. सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती MahaDBT वर आहे का?

महाराष्ट्रातील विविध शिष्यवृत्ती योजनांसाठी MahaDBT पोर्टलचा वापर केला जातो. संबंधित योजनेची अर्ज प्रक्रिया विभागाच्या सूचनेनुसार तपासावी.

14. शिष्यवृत्ती मिळण्यासाठी आधार आवश्यक आहे का?

DBT लाभासाठी आधार-बँक खाते सीडिंग महत्त्वाचे असू शकते. MahaDBTने DBT लाभासाठी आधार सीडिंगबाबत मार्गदर्शन दिले आहे.

15. सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्तीचे पैसे कसे मिळतात?

मंजूर लाभ नियमानुसार DBT पद्धतीने लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केला जाऊ शकतो.

16. 75% उपस्थिती आवश्यक आहे का?

काही अधिकृत जिल्हास्तरीय माहितीत 75% पेक्षा जास्त उपस्थितीची अट नमूद आहे. त्यामुळे संबंधित शैक्षणिक वर्षातील लागू नियम शाळेकडून तपासावेत.

17. OBC मुलींना सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती मिळते का?

होय. इतर मागास बहुजन कल्याण विभागामार्फत OBC मुलींसाठी सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्तीच्या स्वतंत्र योजना उपलब्ध आहेत.

18. VJNT मुलींना सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती मिळते का?

इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाच्या माहितीनुसार VJNT/VJNT-संबंधित प्रवर्गातील मुलींसाठीही सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्तीच्या योजना उपलब्ध आहेत.

19. अर्जाबाबत माहिती कुठे मिळेल?

विद्यार्थिनीने सर्वप्रथम आपल्या शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी संपर्क साधावा. तसेच संबंधित जिल्हा समाज कल्याण अधिकारी कार्यालयाकडून माहिती घेता येते.

20. सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काय करावे?

आपली पात्रता तपासा, शाळेत आवश्यक कागदपत्रे द्या आणि शाळेच्या माध्यमातून प्रस्ताव सादर झाला आहे का याची खात्री करा.

महत्त्वाच्या डेली अपडेट साठी Important Links

RELATED